Foreldrar þurfa að vera vel vakandi þegar kemur að börnum sínum og unglingum í dag. Tæknin er komin framúr okkur og krakkarnir eru farnir að vera upplýstari en við þegar kemur að smáforritum og fleira sem við erum alveg úti á þekju með. Ég heyrði sjálf af þessu fíkniefni fyrir skemmstu, Spice, og hafði ekki hugmynd um hvað þetta var. Kannski er ég ein um það, en ég ákvað að kynna mér það og segja ykkur frá þessu ef þið væruð jafn grunlaus og ég.
Fíkniefnið sem kallast Spice er samheiti yfir tilbúin kannabis-lík efni (synthetic cannabinoids). Þau eru oft seld sem jurtablanda sem er úðuð með efnum sem líkja eftir áhrifum THC (virka efnið í kannabis), en eru oft mun sterkari og ófyrirsjáanlegri.
Algeng nöfn eru t.d. Spice, K2, Black Mamba eða Joker. Þessi efni eru yfirleitt reykt, stundum í sígarettum eða í rafrettum/veipi, sem mér skilst að sé algengara en hitt hér á landi.
Af hverju er spice hættulegt?
Spice er oft skaðlegra en kannabis vegna þess að:
- efnin eru tilbúin og óstöðluð (styrkur þeirra getur verið mjög mismunandi)
- framleiðendur breyta stöðugt formúlunni
- líkaminn bregst stundum mjög sterkt við
Algengar aukaverkanir geta verið:
- mikill kvíði eða ofsahræðsla
- ofskynjanir
- óreglulegur hjartsláttur
- uppköst
- svimi eða yfirlið
- árásargirni eða ringlun
Í alvarlegum tilvikum hefur spice valdið krömpum, hjartaáföllum og geðrofi.
Merki um að ungmenni gæti verið að nota spice:
Foreldrar geta tekið eftir hegðunar- eða líkamlegum breytingum, til dæmis:
Líkamleg merki
- mjög rauð eða gljáandi augu
- svimi eða óstöðugleiki
- óvenjuleg þreyta eða mikill óróleiki
- hröð hjartsláttartilfinning
- ógleði eða uppköst
Andleg eða hegðunartengd merki
- skyndilegar skapsveiflur
- kvíði eða ofsahræðsla
- ruglingur eða óvenjuleg hegðun
- einangrun eða breyting á vinahóp
- minni áhugi á skóla eða áhugamálum
Hlutir sem gætu fundist
- litlir álpakkar eða plastpokar með jurtum
- tóbakspappír eða rafretta/veip
- pakkningar merktar “herbal incense”, “not for human consumption” (algeng blekking)
Af hverju ungmenni prófa spice
Algengar ástæður eru:
- forvitni
- þrýstingur frá vinum
- misskilningur um að það sé “öruggara en kannabis”
- stundum vegna þess að það mælist ekki alltaf í hefðbundnum fíkniefnaprófum
Hvað geta foreldrar gert?
- talað opinskátt við börnin sín um efnið og hættuna
- fylgjast með breytingum á hegðun eða líðan
- halda góðum samskiptum svo barnið treysti sér til að tala leita ráðgjafar hjá skóla, heilbrigðisstarfsfólki eða ráðgjafa ef áhyggjur vakna
Mikilvægt: Ef ungmenni fær alvarleg einkenni eins og krampa, mikla ringlun, brjóstverk eða meðvitundarleysi, þarf að leita strax læknisaðstoðar.
Sjá einnig:
- Focaccia – Ítalskt brauð
- Fíkniefnið sem fáir foreldrar þekkja – Spice
- Lögreglan leitar manns
- Hver er meðallífaldur hunda? – Listi eftir tegundum
- Karlmenn nota líka afsakanir til að stunda ekki kynlíf
- Þór: „Ég þróaði alkóhólismann með mér hægt og rólega“
Kidda Svarfdal er ritstjóri og eigandi Hún.is en hún er frá Djúpavík á Ströndum. Hún fór á bát og snjósleða í skólann þegar hún var lítil og var í heimavist í Finnbogastaðaskóla. Hún hefur haft gaman að krossgátum og íslensku frá unga aldri og hefur skrifað ljóð, sögur, pistla og fleira. Ásamt því að skrifa á Hún.is er Kidda, ásamt fjölskyldu sinni, mikið í Djúpavík þar sem fjölskyldan er með ferðaþjónustu.
