Morgunkvíði þýðir ekki endilega að eitthvað sé „að“ eða að maður sé kvíðinn yfir einhverju ákveðnu. Líkaminn fer í ákveðið hormóna- og taugakerfisástand þegar við vöknum.
Af hverju getur kvíðinn verið verstur á morgnana?
1. Kortisól hækkar þegar við vöknum
Kortisól er eitt af hormónum líkamans sem hjálpar okkur að vakna og komast í gang. Það hækkar náttúrulega á morgnana. Hjá sumum getur þessi morgunhækkun hins vegar fylgt hjartslætti, innri óróleika, spennu eða kvíðatilfinningu.
2. Heilinn er ekki búinn að „dreifa huganum“ ennþá
Þegar maður vaknar er oft mjög lítið sem truflar hugsanirnar. Þá getur heilinn farið beint í áhyggjur: Hvað þarf ég að gera í dag? Hvað ef eitthvað fer úrskeiðis? Þannig getur kvíðinn komið áður en maður er almennilega vaknaður.
3. Lélegur eða óreglulegur svefn
Svefnleysi, tíðar vakningar eða of stuttur svefn geta aukið næmni fyrir kvíða. Maður getur því vaknað með þunga í brjósti, hraðan hjartslátt eða tilfinningu um að eitthvað sé að, jafnvel þótt maður hafi ekki áhyggjur af neinu sérstöku.
4. Lágur blóðsykur getur átt þátt í hjá sumum
Ef langt er liðið frá síðustu máltíð getur sumt fólk fundið fyrir skjálfta, svima, svita eða hjartslætti sem síðan getur verið túlkaður sem kvíði.
5. Koffín getur gert morgunkvíða verri
Kaffi á fastandi maga getur hjá viðkvæmu fólki aukið hjartslátt og óróleika. Þá getur líkamleg tilfinning orðið til þess að kvíðinn magnast.
6. Hormónabreytingar
Hormón geta haft áhrif á taugakerfið og svefn. Til dæmis geta breytingar á estrógeni og prógesteróni hjá konum á breytingaskeiði haft áhrif á kvíða, svefn og hvernig líkaminn bregst við streitu.
Eitt áhugavert atriði
Morgunkvíði getur stundum verið meira líkamlegur en andlegur. Maður vaknar með hjartslátt, spennu í líkamanum eða „skrítna“ tilfinningu í maganum og hugsar síðan: Af hverju er ég kvíðin? Líkaminn getur í raun verið kominn í viðbragðsstöðu áður en hugurinn hefur fundið ástæðu.
Ef morgunkvíðinn er nýr, mjög mikill eða kemur nánast daglega, sérstaklega ef honum fylgja mikill hjartsláttur, skjálfti, mæði, brjóstverkur eða yfirliðstilfinning, er skynsamlegt að ræða það við lækni.
Sjá einnig:
- Af hverju vakna sumir með kvíða á morgnana?
- 10 góð ráð fyrir fólk með ME sjúkdóminn
- Góð ráð fyrir konur sem eru að byrja á „perimenopause“ – 40 ára og eldri
- 10 matvæli sem geta hækkað blóðþrýsting
- 7 lúmsk einkenni um ME sjúkdóminn
- Er þetta fyrirtíðaspenna eða PMDD?
